બે સ્લિટ દ્વારા ઉદ્ભવતા વિવર્તનની ભાત આકૃતિ દોરીને સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિ બે-સ્લિટ પ્રયોગ માટે તીવ્રતાનું વિતરણ દર્શાવે છે. એકંદર એન્વલપ (envelope) એક-સ્લિટ વિવર્તનની ભાત દર્શાવે છે,જ્યારે આ એન્વલપની અંદરની ઝીણી શલાકાઓ બે-સ્લિટ વ્યતિકરણની ભાત દર્શાવે છે.
બે-સ્લિટ પ્રયોગમાં,પડદા પર મળતી પરિણામી તીવ્રતાની ભાત એ દરેક સ્લિટમાંથી મળતા એક-સ્લિટ વિવર્તન અને બે-સ્લિટ વ્યતિકરણની ભાતનું સંપાતીકરણ છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,વિવર્તનની પહોળી મહત્તમ તીવ્રતામાં ઘણી નાની વ્યતિકરણ શલાકાઓ જોવા મળે છે.
કેન્દ્રીય વિવર્તન મહત્તમમાં દેખાતી વ્યતિકરણ શલાકાઓની સંખ્યા ગુણોત્તર $\frac{d}{a}$ પર આધાર રાખે છે,જ્યાં $d$ એ બે સ્લિટ વચ્ચેનું અંતર છે અને $a$ એ દરેક સ્લિટની પહોળાઈ છે.
જેમ સ્લિટની પહોળાઈ $a$ ખૂબ નાની થતી જાય છે,તેમ વિવર્તનનું એન્વલપ ખૂબ જ પહોળું અને સપાટ બનતું જાય છે.
નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે વિવર્તનની ભાત જોવા માટે વ્યતિકરણની ઘટના જરૂરી છે,પરંતુ સામાન્ય વ્યતિકરણની ભાત જોવા માટે વિવર્તનની ઘટના જરૂરી નથી.

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં બે સ્લિટની ગોઠવણી દર્શાવેલ છે જેમાં એક ઉદગમ છે જે અધ્રુવીભૂત પ્રકાશનું ઉત્સર્જન કરે છે। $P$ એ એક પોલરાઇઝર છે જેની અક્ષની દિશા આપેલી નથી। જો પોલરાઇઝર હાજર ન હોય ત્યારે મુખ્ય મહત્તમની તીવ્રતા $I_0$ હોય, તો આ કિસ્સામાં મુખ્ય મહત્તમ અને પ્રથમ ન્યૂનતમની તીવ્રતાની ગણતરી કરો.

બે એકસરખા સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જાયેલા તરંગો,પડદા પર એક બિંદુએ $K$ એકમ જેટલી તીવ્રતા ઉત્પન્ન કરે છે. જો આ બંને તરંગો વચ્ચેનો પથ તફાવત $\lambda$ હોય,તો પડદા પર જ્યાં પથ તફાવત $\lambda/4$ થતો હોય તેવા બિંદુએ તીવ્રતા ગણો.

Difficult
View Solution

બે સુસંબદ્ધ ઉદગમોની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર $100:1$ છે. મહત્તમ તીવ્રતા અને ન્યૂનતમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

બે સુસંબદ્ધ પ્રકાશના ઉદગમો દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વ્યતિકરણ ભાતમાં મહત્તમ અને ન્યૂનતમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર $9: 1$ છે. વપરાયેલા પ્રકાશના ઉદગમોની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે ($: 1$ માં)?

$YDSE$ સેટઅપમાં બે સુસંબદ્ધ કિરણોની તીવ્રતા એકબીજાથી $1\%$ જેટલી અલગ પડે છે. જો એક કિરણની તીવ્રતા $I$ હોય,તો ન્યૂનતમ (minima) તીવ્રતા કેટલી હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo